Ondanks toezeggingen van Snapchat om de handel in illegale vapes aan te pakken, kunnen jongeren nog steeds makkelijk dealers vinden via het platform. Dat laat onderzoek van artsen zien. Zij slepen Snapchat nu voor de toezichthouder. „Ieder kind heeft op Snapchat zo’n vijftig dealers onder de duim.”
Begin juni sommeerden de artsen, verenigd in Stichting Rookpreventie Jeugd (SRPJ), Snapchat om maatregelen te nemen om kinderen te beschermen tegen de illegale handel in vapes, sigaretten en snus.
Daarop voerde een groep van vijftien tieners (13–18 jaar) uit het hele land op twee momenten zoekopdrachten uit, om te zien of ze nog steeds makkelijk aan dealers kunnen komen via Snapchat. Dit deden ze door binnen hun eigen account te zoeken op zestien termen voor nicotineproducten, waaronder straattaal die ze zelf aandroegen, zoals vippa, snabba en gerroes.
Maatregelen blijken niet voldoende
Tijdens het eerste zoekmoment vonden de jongeren gemiddeld 55 dealers die zeiden deze producten aan te bieden. Snapchat gaf begin augustus aan maatregelen te hebben genomen, waaronder een betere detectie op slangwoorden en emoji’s en het instellen van extra filters voor tieners.
Dat blijkt niet voldoende. Het jongerenpanel zocht daarna opnieuw en vond daarbij 56 dealers per persoon. Eén van de tieners legde contact met vijf accounts; in vier van de vijf gevallen boden deze inderdaad nicotineproducten aan, waaronder illegale nicotinezakjes, vapes en zelfs cannabisproducten.
“Dat laat zien dat de maatregelen die Snapchat genomen heeft in ieder geval onvoldoende zijn” –
„Dat laat zien dat de maatregelen die Snapchat genomen heeft onvoldoende zijn”, zegt Laura van Gijn, advocaat informatierecht bij De Roos advocaten & notariaat.
Met haar team vertegenwoordigt zij SRPJ in de zaak. „Het bedrijf zegt woorden te monitoren, zoals ‘vape’. De zoekopdracht laat zien dat die inderdaad minder hits opleveren. Maar er zijn nog steeds accounts actief met namen als peuken_handel-sneek en sigaretten023. Snapchat kan niet volhouden dat ze serieuze maatregelen inzetten als dit soort accounts niet worden onderschept.”
Tegen de wet
De artsen van SRPJ stellen dat Snapchat in strijd handelt met de Wet Digitale Diensten, waar het zich sinds 2024 aan moet houden. Die schrijft voor dat platforms proactief moeten handelen om minderjarigen te beschermen tegen schadelijke content.
De SRPJ heeft de Autoriteit Consument & Markt (ACM) gevraagd in te grijpen. Bedrijven die zich niet aan de wet houden kunnen een boete krijgen van 6 procent van hun jaaromzet.
Van Gijn spreekt van een ‘groot systemisch probleem’. „Ieder Nederlands kind heeft op Snapchat zo’n vijftig dealers onder de duim. En dan is een deel van de dealers zelf ook nog kind.”
Binnen enkele minuten in gesprek
De 15-jarige Laurine Beele uit Laren is een van de jongeren uit het panel. Ze kwam voor het eerst in aanraking met dealers via Snapchat in de eerste klas van de middelbare school.
Om te zien hoe het werkt, tikt ze op haar telefoon ‘vippa’ in, een schuilwoord voor vapen. Er verschijnen verschillende accounts. „Dan klik je op ‘toevoegen’, en ben je binnen enkele minuten tot uren in gesprek.”
Aan de cijfers in de gebruikersnamen kun je zien uit welke regio of stad een dealer komt, legt Beele uit.
“Vaak zeggen de dealers wanneer ze actief zijn, dan kun je bestellen. Als je dat doet, dan spreek je bijvoorbeeld af bij de bosjes bij school.” – Laurine Beele, Scholier
Dealers benaderen zelf jongeren
„Kijk, deze heeft me vanmorgen toegevoegd.” Beele opent een gesprek. „Soms benaderen ze je uit zichzelf. Dan komen ze met een lijst van wat ze verkopen. Oh, deze verkoopt veel verschillende smaakjes.” Op het scherm van Beeles telefoon popt een foto op van gekleurde vapes met smaken als ‘Apple Peach Pear’ en ‘Tripple Berry’.
Smaakjesvapes zijn sinds 2024 verboden, maar bepaald niet verdwenen. „Ik weet niet eens hoe een legale vape eruitziet”, zegt de tiener schouderophalend.
Terug naar de dealer: voor 20 euro koop je daar een vape met 50.000 pufs, ofwel trekjes. Dat staat gelijk aan vijftien tot twintig pakjes sigaretten. ‘Contant betalen, geen muntgeld’, stuurt de dealer.
„Vaak zeggen de dealers wanneer ze actief zijn, dan kun je bestellen. Als je dat doet, spreek je bijvoorbeeld af bij de bosjes bij school. Daar komt dan iemand naartoe, vaak een jongen op een scooter. Jij geeft het geld, hij de vape.”
Dat dealers op Snapchat zitten, snapt Beele goed. „Je kunt instellen dat gesprekken verdwijnen. Vaak stuurt de dealer ook de naam van een back-upaccount, voor als de huidige gesloten wordt.”
Reactie Snapchat
Volgens Snap Inc, het moederbedrijf van Snapchat, handelt het niet in strijd met de wetgeving. Het bedrijf laat weten dat de zorgen van de SRPJ ‘enorm belangrijk zijn voor ons’, dat illegale activiteiten als deze ten strengste verboden zijn en en dat ze ‘grote investeringen’ hebben gedaan om dat tegen te gaan.
Dat schreven ze ook in een brief aan de artsen, die ze desgevraagd niet willen delen ‘om kwaadwillenden niet wijzer te maken’. Wel kunnen ze zeggen dat ze gebruikmaken van detectietechnologie om illegale content op te sporen en te verwijderen, ze niet toestaan dat er wordt geadverteerd met vapes en dat zoekresultaten voor illegale content worden geblokkeerd.
Maar, zegt een woordvoerder, ‘er is geen enkele veiligheidsfunctie of beleid die elke dreiging, online of in de wereld om ons heen, kan wegnemen.’ Daarom past het platform zijn strategieën voortdurend aan, gezien kwaadwillenden hun tactieken snel veranderen, aldus de woordvoerder.
Wat Snapchat niet kan, stellen ze, is het scannen van privécommunicatie op verkoop, omdat dat in strijd is met EU-wetgeving.
Bron
-
Dit bericht verscheen ook op: www.ad.nl