Straattandarts Didi laat patiënten die geen geld hebben voor mondzorg weer lachen

zorg

De Rotterdamse straattandarts Didi Landman verleent elke donderdag gratis mondzorg aan daklozen en minima. Nog nooit is haar wachtlijst zo lang geweest. ‘Ik probeer mijn mail niet meer te lezen, ik kan niet tegen de verhalen.’

In een zijkamertje van het Erasmus MC bestudeert ‘straattandarts’ Didi Landman (52), die elke donderdag daklozen en mensen met financiële problemen gratis behandelt, peinzend de binnenkant van de opengesperde mond van patiënt Michiel. Voorzichtig uitgedrukt: Michiel (zijn achternaam heeft hij liever niet in de krant) komt waarschijnlijk niet in aanmerking voor een rol in de nieuwe Prodent-reclame. Zijn tanden en kiezen zijn bruin en zwart uitgeslagen.

Landman, zelf in het bezit van een stralend gebit, kijkt naar een gapend gat in Michiels onderkaak. ‘Die brak drie weken geleden af toen ik een hap nam’, zegt Michiel op zachte toon. Ook mist hij nog een hoektand. Landman, met een vriendelijke lach: ‘Wij gaan je helpen’.

Op donderdag behandelt ze allang niet meer alleen mensen die op straat leven. Ook patiënten met een inkomen, een rijtjeshuis en kinderen doen in toenemende mate een beroep op haar diensten. Met geld van donateurs bekostigt ze via een daarvoor opgerichte stichting de behandelingen van deze patiënten. Haar wachtlijst is, sinds ze hiermee in 2015 begon, niet zo lang geweest: zes maanden.

Rijke buurten

Hoewel verantwoordelijk demissionair minister Carola Schouten (ChristenUnie) stelt dat de armoede de afgelopen bewindsperiode is teruggedrongen, merkt Landman daar in Rotterdam niets van. Zelfs patiënten in haar reguliere praktijk, gelegen tussen de rijke buurten Hillegersberg en Kralingen, zeggen dure wortelkanaalbehandelingen af uit financiële overwegingen (‘Kunt u die kies niet gewoon trekken?’).

De inbox van haar stichting stroomt al helemaal over, zegt Landman, terwijl ze een inspectiespiegeltje van het bijzettafeltje pakt. ‘Dan krijg ik mails of Facebookberichten van mensen uit Amsterdam, die vragen of ik ze alsjeblieft kan helpen. Maar ik kan Rotterdam niet eens aan! Ik probeer het niet meer te lezen, ik kan niet tegen de verhalen. Het wordt meer, meer, meer.’

De 41-jarige Michiel is wel in haar tandartsstoel beland. Michiel heeft zijn gebit verwaarloosd. Hij heeft een eigen bedrijf en een zoon die door een zuurstoftekort bij zijn geboorte met een beperking leeft. Alles is erop gericht om zijn zoon te helpen, financiële extraatjes gaan naar hem of naar zijn bedrijf. Geld voor de tandarts heeft hij niet, hij is al jaren niet meer op controle geweest.

Dat is niet ongevaarlijk. Een verwaarloosd gebit is slecht voor de gezondheid en vermindert de algehele weerstand. Parodontitis, een vergevorderde tandvleesontsteking die Landman bij haar patiënten geregeld ziet, vergroot de kans op hart- en vaatziekten. Ook worden bepaalde bacteriën in een ontstoken gebit in verband gebracht met allerlei vormen van kanker.

Zuid-Afrika

Landman is afkomstig uit Zuid-Afrika. Ook daar was ze maatschappelijk geëngageerd en bezocht ze de meest afgelegen plaatsen om landgenoten met kiespijn te kunnen helpen. Dan klapte ze midden in de natuur een stoel uit. De felle zon fungeerde als tandartslamp.

Toen Landman naar Nederland vertrok, verwachtte ze dat ‘in zo’n rijk land’ alles wel goed geregeld zou zijn. ‘Ik schrok toen ik zag hoeveel mensen hier rondlopen met pijn, afgebroken tanden en rotte kiezen’, aldus Landman. Ook hier bleek werk aan de winkel.

De tandarts zit in Nederland, anders dan in veel Europese landen, niet in het basispakket van de zorgverzekering. Uit onderzoek van de internationale organisatie Dokters van de Wereld blijkt dat anderhalf miljoen Nederlanders de tandarts mijden. 18 procent doet dat vanwege de hoge kosten, blijkt uit onderzoek van vakbond FNV.

Terug in de basisverzekering

Landman ijvert al jaren voor een terugkeer van mondzorg in de basisverzekering. Landman: ‘Wij willen niet dat alle tandartszorg wordt vergoed. Dat zou te duur zijn. Voor esthetiek, wat een aanzienlijk deel van de tandzorg is, moeten mensen zelf opdraaien. Een zilveren vulling vervangen door een witte? Jammer dan. Dat is geen zorg. Zorg is Michiel hier, die twee tanden mist.’

Landmans boodschap vindt in de aanloop naar de verkiezingen weerklank in Den Haag. Partijen als GroenLinks-PvdA, BBB, ChristenUnie, PVV en Partij voor de Dieren pleiten voor een terugkeer van de tandarts in het basispakket. NSC van Pieter Omtzigt wil één gratis jaarlijkse controle. In de verkiezingsprogramma’s van VVD en CDA komt het onderwerp niet aan bod.

Landman vindt dat onbegrijpelijk. Ze ziet dat patiënten met een slecht gebit, ten einde raad, gevaarlijke capriolen uithalen. Eén man met kloppende kiespijn had zoveel ibuprofen geslikt dat hij met maagbloedingen in het ziekenhuis belandde. Een andere man probeerde het probleem te verhelpen door met een schroevendraaier net zo lang in de wortel te steken tot die was verwijderd.

Zelfgeknutselde neptanden

Weer een andere (dakloze) man, zonder tanden, had uit schaamte van acryl (een synthetische stof waar vaak kunstnagels van worden gemaakt) zelf neptanden geknutseld. Landman: ‘Het was een grijzige, smerige substantie die tanden moesten voorstellen. Onder die laag zaten nog de wortels en een aantal rottende kiezen. Erg zielig, het zag er niet uit.’

De sociale consequenties van een slecht gebit zijn enorm. In een ongelijkheidsrapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) concludeerden de onderzoekers dat de staat van je gebit invloed heeft op je liefdesleven, sociale relaties en positie op de arbeidsmarkt.

‘Junkengebit’

Michiel weet daar alles van. Uit schaamte houdt hij zijn mond dicht als hij lacht. Van vrienden, die hij steeds minder ziet, krijgt hij vervelende opmerkingen. Iemand zei: ‘Jezus man, je hebt net een junkengebit.’ Michiel: ‘Dan is meteen je hele dag verpest.’

Landman, terwijl ze een arm op Michiels schouder legt: ‘Wij gaan nu een afdruk maken van jouw gebit. En dan gaan wij zo snel mogelijk zorgen dat jij nieuwe tanden krijgt.’

Bron

Deel dit bericht