Steeds vaker brand in de meterkast: experts slaan alarm

“Ik ben blij dat ik vandaag ben gekomen.” Dat zeggen elektriciens steeds vaker als ze de groepenkast van de meterkast openmaken bij een klant, zegt Sjoerd van Gelder, vakspecialist elektrotechniek bij Techniek Nederland. Hij hoort het ook van zijn collega’s: ze schrikken van wat ze aantreffen.

“Meerdere draden onder één klem die daar niet geschikt voor is, te dunne draden, slechte verbindingen of isolatie die is weggesmolten”, somt Van Gelder op. Dat kan allemaal leiden tot brand.

Overbelasting door hitte

Er spelen nog veel meer problemen en die versterken elkaar ook nog eens, zeggen experts. Vooral een zorg is dat de groepenkast de laatste jaren zwaarder wordt belast door bijvoorbeeld een laadpaal, een warmtepomp, zonnepanelen of een thuisbatterij.

Als dit niet op de juiste wijze wordt geïnstalleerd, kunnen die toevoegingen zorgen voor overbelasting, waardoor oververhitting een rol kan spelen, zegt Van Gelder.

Een elektricien in Amsterdam onder de naam ‘Dutch Electrician’ schreef onlangs op LinkedIn: “Uitbreiding op uitbreiding. Extra kastjes erbij. Verschillende merken door elkaar. Technisch krijg je het vaak nog wel werkend. Maar moet je dat willen als installateur?” Vorige week sprak hij van ‘schrikbarend knutselwerk‘ bij een klant in Hoofddorp en plaatste een filmpje.

Ook Henry Lootens van Fedet, belangenbehartiger van ondernemers in de elektrotechnische sector, ziet dat ‘iedereen er steeds meer bijknoopt’. “De keukeninstallateur doet zijn deel, de zonnepaneleninstallateur het zijne, daarna komt de laadpaal erbij. Er is vaak niemand die de regie neemt over het totaalplaatje en zich afvraagt: is deze meterkast eigenlijk nog wel geschikt voor al die systemen?”

Het risico op ongelukken is niet alleen groter, het gaat ook daadwerkelijk vaker mis, ziet KRADO. Het kenniscentrum becijfert ieder jaar in opdracht van Netbeheer Nederland het aantal elektriciteitsongevallen in huis. Daarbij baseert het zich op kranten en nieuwswebsites, aangevuld en gecontroleerd met gegevens van andere organisaties.

Drie incidenten in de meterkast per week

In 2021 werden 106 incidenten in meterkasten geregistreerd, vorig jaar waren dat er 176. Dat zijn drie ongelukken in de meterkast per week. Het gaat meestal om brand.

Screenshot

Ook volgens KRADO hangt de stijging samen met de energietransitie. Door de groei van het aantal elektrische apparaten krijgt de groepenkast het steeds zwaarder te verduren. “Dit kan leiden tot overbelasting met kortsluiting en brand tot gevolg”, zegt Walter Hulshorst.

Het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV) ziet dezelfde ontwikkeling. “We zien inderdaad een toename”, zegt professor Nils Rosmuller, lector Energie- en Transportveiligheid.

“De meterkast wordt steeds zwaarder en vaker belast, met als gevolg een grotere kans op kortsluiting en brand.” Volgens hem speelt daarnaast mee dat veel oudere installaties nooit zijn ontworpen voor de manier waarop woningen tegenwoordig elektriciteit gebruiken.

‘Laat je meterkast beoordelen’

Techniek Nederland benadrukt dat verduurzamen veilig kan, mits een vakbekwaam installateur de complete elektrische installatie beoordeelt.

Wat gaat er dan precies mis in de meterkast? Experts vertellen wat ze in de praktijk tegenkomen. Henry Lootens heeft het bijvoorbeeld over een verkeerde verdeling van de fasen, laadpalen die op een te dunne kabel zijn aangesloten, groepen die te dicht bij elkaar zitten waardoor de temperatuur oploopt, of een meterkast met onvoldoende ventilatie.

“Daarnaast zie ik ook regelmatig slechte aansluitingen, bijvoorbeeld automaten die te los of juist te strak zijn vastgezet of bedrading die niet goed is gestript. Op zichzelf lijken dat kleine dingen, maar bij hoge vermogens kunnen ze wel degelijk een risico vormen.”

Hoge vermogens

Vooral die hoge vermogens zijn een aandachtspunt. Steeds meer apparaten vragen veel stroom of leveren stroom terug op hetzelfde moment, zegt Lootens. Daardoor kunnen op delen van de installatie hogere stromen lopen dan waarvoor die oorspronkelijk is ontworpen. “Daar is vroeger geen rekening mee gehouden. Dat kan een probleem worden.”

Een installatie die vroeger prima voldeed, is niet automatisch geschikt voor de huidige situatie, zegt ook Van Gelder. “Daarom is het belangrijk om niet alleen naar een nieuw apparaat te kijken, maar naar de hele elektrische installatie.”

Meterkast als opbergkast

Voor velen klinkt ook bekend: de meterkast als opbergkast. Een stofzuiger, schoonmaakmiddelen, skeelers. Monteurs komen van alles tegen.

Walter Hulshorst van KRADO waarschuwt ook hier voor: “Dit vermindert de ventilatie, waardoor de temperatuur in de kast stijgt en de elektriciteitsinstallatie in de meterkast bij een incident slechter bereikbaar is.”

Maak van je meterkast dus geen opbergkast, zegt verzekeraar Interpolis:  “Al die extra spullen zorgen daarbij dat een brand sneller om zich heen kan grijpen. Mocht er een onverwachte storing of kortsluiting optreden, dan is het wel zo veilig als je geen stofzuigers of stapels oud papier hoeft te trotseren.”

Temperatuursensor

Lootens heeft zelf een temperatuursensor in zijn meterkast hangen die alarm slaat als de temperatuur te hoog oploopt.

Interpolis installeerde bij een aantal klanten ook zo’n een temperatuursensor, die een waarschuwing gaf als de temperatuur te hoog werd. “Daarmee hebben we al een aantal branden kunnen voorkomen”, zegt een woordvoerder.

“Een goede tip om brandgevaarlijke situaties te voorkomen: voel zelf aan je meterkast of hij warm is als je veel stroom verbruikt”, zegt de woordvoerder. “Vertrouw je het niet? Schakel dan een erkend installateur in.”

Ook Lootens heeft een tip: geef de meterkast af en toe een soort APK. Een verhuizing is daar volgens hem een logisch moment voor. “Dan kun je meteen beoordelen of de meterkast nog geschikt is voor alle apparatuur die eraan hangt.”