Rotterdamse woningen zitten onder de schimmels

Huren

Elk jaar komen er tijdens de koude maanden bij de gemeente en woningcorporaties veel klachten binnen over schimmel in woningen, maar dit jaar is het in Rotterdam wel heel erg. Is er sprake van achterstallig onderhoud of moeten huurders gewoon beter ventileren? ‘Elke dag hier tussen de schimmel leven, is geen leven.’

Al jaren voert Rotterdammer Rianne van Noort (34) – rood haar, in het zwart gekleed – een vergeefse strijd tegen een almaar terugkerende vijand: de stachybotrys chartarum. Deze beruchte zwarte schimmel woekert op de muren, hoeken en kieren van haar krappe sociale huurwoning (45 vierkante meter) in de wijk Overschie. ‘De schimmel zit overal’, zegt Van Noort, die vanwege chronische ziekten bijna 24 uur per dag aan huis is gekluisterd.

Van Noort wijst naar een groenzwarte vlek op haar badkamermuur. Onlangs heeft ze die nog schoongemaakt met schimmelverwijderaar, nu is hij weer terug. De weeïge lucht die vrijkomt bij het douchen ontneemt haar soms bijna de adem. Verderop in de keuken opent ze de voorraadkast. Achter de crackers en chips is de waterleiding bezaaid met schimmeldraden. En ook in de slaapkamer van haar 8-jarige zoontje Jeavey, in de hoek naast zijn bedje met knuffels, zitten optrekkende schimmelstippen. ‘Daar moet hij met zijn hoofd naast slapen’, zegt Van Noort op zachte toon.

Hoge grondwaterstand

Ieder jaar stromen bij de gemeente en woningcorporaties tussen oktober en april de klachten binnen over schimmel in woningen. Recente cijfers ontbreken, maar ongeveer een op de tien woningen kampt met schimmel, volgens het RIVM. In Rotterdam is het dit jaar wel heel erg gesteld. Alleen al bij woningcorporatie Havensteder, een van de elf corporaties, beklaagden zich het afgelopen jaar 2.300 melders over schimmel (tegenover 1.700 in 2021).

Schimmel is ‘een van de grote problemen van de stad’, erkent verantwoordelijk wethouder Chantal Zeegers (D66). Volgens haar leidt de hoge grondwaterstand momenteel op veel plekken in de stad tot kelderzwammen en andere oprukkende schimmels.

Tijdens een commissievergadering van de gemeente over de schimmelproblemen zei een ambtenaar dat ook op de ‘vitaliteit van de Rotterdamse woningvoorraad’ wel iets valt aan te merken. Schimmelklachten komen met name voor in woningen die gebouwd zijn vóór 1992 (toen de bouwregels werden aangescherpt). Dat onderschrijven de bewoners van de grauwe en krakkemikkige sociale huurwoningen op de Burgemeester Baumannlaan in Overschie, die vlak na de oorlog zijn gebouwd. ‘De buren hebben ook allemaal last van schimmel’, zegt Van Noort.

Sporen in de lucht

Dat is ongezond. ‘Schimmels kunnen leiden tot ontstekingsreacties, zoals hoesten, niezen en snotteren’, zegt kinderlongarts Ismé de Kleer van het Franciscus Gasthuis & Vlietland. ‘Ze laten sporen achter in de lucht en die kunnen de luchtwegen irriteren.’ Mensen die al gezondheidsproblemen hebben – met name luchtwegklachten – zijn daar extra gevoelig voor.

In huize Van Noort ondervinden ze daar de gevolgen van. Jeavey heeft astma. ‘Hier in huis hoest hij vaker’, zegt zijn moeder. Zelf heeft Van Noort reuma en hersenschade als gevolg van de ziekte myalgische encefalomyelitis (ME), waardoor ze het zorgwekkend vindt om in een huis vol met schimmel te wonen.

Van Noort trok de afgelopen jaren naar eigen zeggen tientallen keren aan de bel bij Woonbron, een woningcorporatie met 45 duizend woningen in en rondom Rotterdam. ‘Zij kwamen in zeven jaar tijd drie keer langs. Twee keer om de schimmel te verwijderen, maar telkens kwam het terug’, zegt Van Noort.

‘De derde en laatste keer gebruikten ze een apparaatje om het vocht in de muren te meten. Er was geen vocht, zeiden ze, en dus moest ik voortaan zelf maar de schimmel verwijderen. En ‘beter ventileren’.’ Woonbron wees daarna alle reparatieverzoeken af.

Luchtzuiveraar

Dat zit zo: woningcorporaties treden alleen op als er een ‘bouwkundig gebrek’ is, zoals een gat in het dak of een scheur in de muur, zei de Rotterdamse ambtenaar tijdens de commissievergadering over schimmel. Anders wordt de verantwoordelijkheid bij de bewoner gelegd.

Soms is dat terecht, zei bouwpatholoog Pim Halkes van Vochtadvies Nederland vorig jaar tegen deze krant. Door de gestegen energiekosten gaat – wat schimmels betreft – niet iedereen even verstandig om met de huurwoning. ‘De verwarming staat in veel huizen lager en om te voorkomen dat we het koud krijgen, worden tochtstoppers geplaatst, ramen minder vaak opengezet of ventilatie afgedicht’, aldus Halkes. En daar houden schimmels van.

In een korte schriftelijke reactie stelt Woonbron dat ‘uit een onafhankelijk onderzoek’ zou zijn gebleken dat de schimmel bij Rianne van Noort ‘hoogstwaarschijnlijk wordt veroorzaakt door stook- en ventilatiegedrag’. Van Noort zegt dat zij haar woning iedere dag doorlucht. ‘Ook in de winter. Natuurlijk niet continu, nee. Dat kan ook niet met mijn reuma. Het is hier slecht geïsoleerd, weet je hoe stervenskoud het dan wordt?’ Van Noort heeft op eigen kosten een luchtzuiveraar aangeschaft. De ventilatieroosters, door Woonbron geplaatst, functioneren volgens haar ‘slecht’.

Schimmel-meldpunt

Leefbaar Rotterdam-raadslid Vanessa Bruin riep het college vorige week op om de regie te pakken op dit dossier. Ze is met name kritisch op het schimmel-meldpunt Achterstallig Woningonderhoud van de gemeente. Dat is in het leven geroepen zodat de gemeente sancties kan opleggen aan huisbazen en woningcorporaties. Alleen: dat meldpunt wordt weinig gevonden. Er kwamen in een jaar tijd ‘slechts’ 323 meldingen binnen. Daarnaast pleit Bruin ervoor om ‘alle woningen in Rotterdam eens in de paar jaar aan een APK te onderwerpen’.

Wethouder Zeegers zegt tegen de Volkskrant dat het meldpunt van de gemeente ‘beter vindbaar’ moet worden. Vanwege personeelstekorten is ze eigenlijk geen voorstander van een APK, maar omdat donderdagavond een motie van Leefbaar Rotterdam en SP door de gemeenteraad unaniem werd aangenomen, gaat de wethouder toch met woningcorporaties in gesprek om te kijken of zo’n periodieke keuring mogelijk is.

In Overschie hoopt Rianne van Noort ondertussen maar één ding: dat het stopt. ‘Elke dag hier tussen de schimmel leven, is geen leven.’ Woonbron zegt opnieuw met Van Noort in gesprek te willen over een ‘permanente oplossing’.

Bron

Deel dit bericht