Ministerie gaat onderzoek doen naar scheefhuurders met te veel vermogen

Tijdens de begrotingsbehandeling van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) was er veel aandacht voor sociale huurders met een hoog vermogen of een eigen woning. Dat gebeurde naar aanleiding van berichtgeving over dat ongeveer 12.000 sociale huurders in Nederland ook een koopwoning bezitten, waarvan een deel meerdere panden verhuurt.

Het idee dat sommige mensen een woning bezetten die mogelijk niet (meer) voor hen bedoeld is, roept vragen op over eerlijkheid en doelmatigheid van het sociale huurstelsel.

Het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening start een verdiepend onderzoek naar vermogende huishoudens in de sociale huursector, dat schrijft Chris Kuijpers, Secretaris-Generaal ministerie van Volkshuisvesting & Ruimtelijke Ordening, op LinkedIn. De situatie is in ieder geval niet zo zwart-wit als in sommige commentaren werd voorgesteld.

Het is geen nieuw signaal, geeft Kuijpers aan. In 2021 bleek al dat 79.000 huishoudens met een vermogen van 100.000 euro of meer in een sociale huurwoning woonden. Destijds werd geconcludeerd dat dit om een relatief klein aandeel ging binnen het totaal van 2,3 miljoen sociale huurwoningen. Bovendien is vermogen lang niet altijd liquide of voldoende om een koopwoning te financieren.

Toch zijn de omstandigheden veranderd, stelt men. Denk aan gepensioneerden die hun woning verkopen en overstappen naar een sociale huurwoning – een ontwikkeling die vaker lijkt voor te komen.

Nieuwe cijfers en verkenning van maatregelen

Om te beoordelen of ingrijpen wenselijk is, laat het ministerie in de komende zes maanden een aantal zaken onderzoeken.

Men gaat in ieder geval:

• De cijfers updaten
• In gesprek met het Kadaster over het delen van data
• De mogelijkheden en toegevoegde waarde van een vermogenstoets in kaart brengen
• Daarbij ook de mogelijkheden van een vermogensafhankelijke huurverhoging in kaart brengen
• Kijken of een beroep op ‘dringend eigen belang’ bij het op zetten van het huurcontract stand kan houden

Zo worden dus de cijfers over vermogende huurders geactualiseerd. Daarnaast wordt bekeken welke meerwaarde een vermogenstoets bij woningtoewijzing zou kunnen hebben, evenals de mogelijkheid van een vermogensafhankelijke huurverhoging.

Ook wordt onderzocht of er samenwerking met het Kadaster mogelijk is voor het delen van eigendomsgegevens. Juridisch wordt nagegaan of een beroep op ‘dringend eigen belang’ voldoende onderbouwing biedt om een huurcontract in dergelijke gevallen op te zeggen.

‘Menselijke maat blijft leidend’

Hoewel strengere regels aantrekkelijk lijken vanuit een rechtvaardigheidsperspectief, benadrukt het Kuijpers dat maatwerk belangrijk blijft. Juist in veel van dit soort gevallen is het beeld dat er leeft meer zwart-wit dan de situatie recht doet.

Niet iedere vermogende huurder kan eenvoudig een woning kopen, en regionale situaties spelen een grote rol.

Kuijpers geeft daarbij ook een voorbeeld: wie in Utrecht woont en het ouderlijk huis in Zeeland erft, wordt mogelijk uitgesloten van een sociale huurwoning, terwijl een terugkeer naar de koopmarkt onhaalbaar is door lage inkomens of hoge woningprijzen.

Met jaarlijks alleen al 185.000 nieuwe toewijzingen is de vraag of 79.000 situaties in totaal voldoende aanleiding vormen voor structurele aanpassing van het systeem.

Wel is duidelijk dat ook het ministerie erkent: het gaat niet zozeer om verhuurders in sociale huurwoningen. Dat is maar een zeer klein percentage, constateerde ook deze site, als er al iets aangepakt moet worden is het scheefhuur door een aanzienlijk vermogen in brede zin. Daarbovenop komt nog eens het grotere probleem van scheefhuur bij bewoners die inmiddels (veel) meer zijn gaan verdienen.