Uit recent onderzoek van de Nederlandse Brandwonden Stichting blijkt dat een derde van de Nederlandse huurders mogelijk gevaar loopt op koolmonoxidevergiftiging, met name door een groot misverstand rondom CO-melders. Wij spraken met de stichting en twee ervaringsdeskundigen om opheldering te creëren.
“Koolmonoxide is een kleurloos, geurloos en smaakloos gas dat ontstaat bij onvolledige verbranding van gas of andere brandstoffen zoals hout of benzine. Denk hierbij aan de verbranding in een cv-ketel, geiser of gaskachel”, vertelt Kees Hoogewerf, Hoofd Preventie, Zorg en Kwaliteit van Leven van de Nederlandse Brandwonden Stichting. “De mythe dat dit alleen bij oude installaties kan ontstaan moet echt de wereld uit, het kan namelijk ook bij nieuwere installaties gebeuren. Wanneer hij niet goed geïnstalleerd of onderhouden is, kan het levensgevaarlijk zijn.”
Certificaat
In 2023 is er wetgeving ingevoerd, waarin staat dat de installatie en het onderhoud van de gasverbrandingsinstallaties enkel door een CO-vrij gecertificeerd bedrijf uitgevoerd mag worden. Toch weet 27% van de huurders dit nu, drie jaar later, nog niet. Daarnaast is het opvallend dat er geen verplichte frequentie is vastgesteld voor het onderhoud, of zelfs dat onderhoud verplicht moet worden uitgevoerd. Er staat enkel in dat wannéér het uitgevoerd wordt, het door een CO-vrij gecertificeerd bedrijf moet zijn.
De verantwoordelijkheid van het uitvoeren van onderhoud ligt bij de bewoner zelf. “We raden periodiek onderhoud aan, minimaal 1 keer in de 2 jaar”, zegt Hoogewerf. En of het bedrijf (nog) CO-vrij gecertificeerd is, moet de bewoner zelf controleren. “De certificering kan verlopen, dus het is verstandig om dit voor iedere onderhoudsbeurt te controleren. Als het bedrijf gecertificeerd is, draagt het een keurmerk met het CO-vrij logo. Ook is het bedrijf dan terug te vinden in het CO-vrij register.”
Groot misverstand
Uit onderzoek van de Nederlandse Brandwonden Stichting blijkt dat bijna 4 op de 10 huurders in Nederland geen koolmonoxidemelder in huis heeft. Daarnaast denkt de helft van de Nederlandse huurders dat de verhuurder verantwoordelijk is voor het plaatsen van een melder, maar die aanname is onterecht. Het gevolg: ruim 1 op de 3 huurders wordt niet gewaarschuwd bij een te hoge concentratie koolmonoxide in huis.
“Dat misverstand is niet vreemd, maar wel gevaarlijk”, zegt Hoogewerf. “Voor rookmelders is een verhuurder verantwoordelijk, maar voor een koolmonoxidemelder niet. Terwijl zo’n melder echt het verschil kan maken tussen leven en dood.”
Preventie
Dat de verantwoordelijkheid bij de huurder ligt, kan in de praktijk tot lastige situaties leiden. Renske Vuik maakte mee dat haar verhuurder weigerde een CO-melder te plaatsen in de ruim honderd jaar oude huurwoning waar zij woonde.
“De dame die de woning aan mij verhuurde hield zich aan de regels, maar deed niets extra’s”, vertelt Vuik. “Ik wilde mijn huis, mezelf en mijn huisdieren beschermen tegen alle vormen van gevaar. Maar omdat een CO-melder niet wettelijk verplicht is, lagen de verantwoordelijkheid én de kosten bij mij.”
Dat Vuik zo oplettend is voor gevaar, heeft een goede reden. Zij heeft op jonge leeftijd brandwonden opgelopen door een eenvoudig ongeluk en kwam daardoor terecht in het Brandwondencentrum in Beverwijk. Hier leerde zij veel over ongevallenpreventie. Inmiddels is het voor haar vanzelfsprekend. Zo vond ze het ook geen optie om geen koolmonoxidemelder te hebben. Ook laat ze de installatie controleren. “Ik vergelijk het altijd met een auto: ieder jaar check je je banden voor je op vakantie gaat. Waarom dan niet je installatie voor je een winter lang gaat stoken?”
Het conflict over de melder was uiteindelijk één van de redenen om te verhuizen. “In mijn huidige woning voel ik me veilig en gezien door de verhuurder. Dat geeft mentale rust.” Dat haar voormalige verhuurder de woning inmiddels heeft vernieuwd voor haar eigen dochter, inclusief CO-melder, voelt wrang. “Ik snap dat je je kind het beste gunt. Maar het voelt ook alsof mijn veiligheid minder waard was.”
Volgens Vuik mag er best meer verantwoordelijkheid bij verhuurders liggen. “Voor sommige gezinnen is zelfs een paar tientjes veel geld. Plaats die melder, verwerk de prijs van de melder desnoods in de huur. Dan voorkom je echt ongelukken.”
Signalen en symptomen
Het verraderlijke van koolmonoxide is dat je het niet ruikt of ziet. De eerste symptomen worden vaak verward met griep. Hoogewerf legt uit waarom: “Vaak begint het met hoofdpijn, duizeligheid, misselijkheid en vermoeidheid. In de koudere maanden, wanneer er meer gestookt wordt, zijn er ook meer mensen met griep. Dus de verwarring is compleet begrijpelijk.”
Toch is er een duidelijk verschil, merkt Hoogewerf op. “Als je naar buiten gaat en de klachten verminderen, maar terugkomen bij thuiskomst, trek dan direct aan de bel.”
Om te begrijpen waarom blootstelling aan hoge concentraties zo gevaarlijk is, legt de expert uit wat er in het lichaam gebeurt. “Koolmonoxide bindt zich in het lichaam sterker aan rode bloedcellen dan zuurstof doet. Daardoor krijgt het lichaam minder zuurstof binnen. In ernstige gevallen kan dat leiden tot bewusteloosheid, coma of zelfs overlijden.” Toch zijn exacte cijfers niet bekend. Dat heeft een logische reden, volgens Hoogewerf. “Omdat mensen de symptomen niet herkennen of deze verwarren met griep gaan ze niet naar de dokter. De bekende aantallen zijn daarom vermoedelijk slechts het topje van de ijsberg.”
Levensredder
Hoe snel het mis kan gaan, ondervond influencer Valerie Gumster op 27 januari van dit jaar. Op haar Instagramaccount @closetvanval vertelt zij haar 162.000 volgers over die ervaring. “Ik had die dag hoofdpijn en was moe, maar ik had weinig geslapen, dus ik vond het niet gek. De kinderen hadden ’s ochtends aangegeven dat ze wat duizelig waren, maar het was niet alarmerend.”
Pas toen de kinderen op school waren en thuis het alarm afging, werd duidelijk dat er iets mis was. “We hebben een melder bij de verwarming. Ik wist tot die dag eigenlijk niet waar ‘ie voor diende. Maar op dat moment begon de melder te piepen en er ging een lampje branden”, vertelt ze. Valerie is uiteindelijk naar buiten gegaan en heeft 112 gebeld. Ze werd met de ambulance naar het ziekenhuis gebracht en moest vier uur zuurstof krijgen. Ook haar kinderen zijn gecontroleerd. “We zijn er goed van afgekomen, maar we zijn enorm geschrokken. Zonder melder had ik het niet geweten.”
Ze adviseert daarom iedereen een melder te laten plaatsen. “Je hebt niets door, omdat je niets ziet of ruikt. Laat die melder plaatsen, het kan echt je leven redden.”
Melder installeren
Volgens de Nederlandse Brandwonden Stichting is één melder in huis een goed begin, maar meer melders is aan te raden. “Plaats in ieder geval een melder in de ruimte waar de cv-ketel of andere gasverbrandingsinstallatie hangt, zo hoog mogelijk en bij voorkeur aan het plafond, niet in een hoek. In andere ruimtes hang je de melder juist op ademhoogte”, adviseert Hoogewerf. Heb je naast een cv-ketel ook een gaskachel? Dan raadt hij aan daar ook een melder te plaatsen.
Daarnaast heeft hij nog een ezelsbruggetje om je woning veilig te houden “Wij zeggen altijd: ventileer, controleer, alarmeer.” Daarmee wordt verwezen naar het ventileren van de woning, door constant frisse lucht binnen te laten, het laten controleren van de verwarmingstoestellen en dus het plaatsen van een melder. Gaat het alarm toch af? “Waarschuw dan de huisgenoten, ga naar buiten en bel 112.”
Bron
-
Dit bericht verscheen ook op: www.rtl.nl