Goedkoop medicijn verlaagt risico op hartinfarct met 30 procent, maar hartpatiënten krijgen het niet

Het gaat om colchicine, een eeuwenoud medicijn tegen jicht waar honderdduizenden hartpatiënten baat bij hebben. Groot internationaal onderzoek toonde namelijk aan dat het middel ook werkt bij mensen met hart- en vaatziekten: het verkleint de kans op nieuwe hartproblemen met 30 procent.

Het medicijn is eind 2025 goedgekeurd bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen, de Nederlandse medicijnautoriteit. Het middel voldoet aan de wettelijke eisen voor kwaliteit, werkzaamheid en veiligheid voor hart- en vaatziekten. Toch wordt het medicijn in Nederland voor deze patiëntengroep nauwelijks ingezet. Terwijl het middel een belangrijke én goedkope aanvulling is op bestaande behandelingen voor hart- en vaatziekten.

De route van onderzoek naar een nieuw medicijn is lang en weerbarstig en er zijn veel verschillende partijen bij betrokken. Daardoor is het lastig om innovaties bij patiënten te krijgen. Maar soms maken overheidsregels het helemaal onmogelijk, zoals bij dit medicijn.

De hoofdoorzaak ligt hier in de regels rond medicijnprijzen. Het huidige vergoedingssysteem werkt niet als oude, veilige medicijnen ook bij een andere ziekte blijken te werken. Het lukt dan niet om de investeringen voor onderzoek en ontwikkeling terug te verdienen. Een tijdelijke, beperkte verhoging van de vergoedingslimiet voor de nieuwe indicatie mag niet van de wet. Daardoor blijven bewezen effectieve behandelingen op de plank liggen. Een uitzonderingspositie om tijdelijk de vergoeding aan te passen zou het wel mogelijk maken om colchicine bij patiënten te krijgen, maar het ministerie van VWS neemt al jaren geen actie om dit probleem op te lossen.

Abma-Schouten: “Patiënten krijgen een medicijn dat aantoonbaar nieuwe hartinfarcten en beroertes voorkomt niet, omdat de overheid de regels niet aanpast. Daarmee onthouden we mensen een effectieve behandeling én verdwijnen miljoeneninvesteringen met onder meer publiek geld in een zwart gat.”  Het onderzoek naar colchicine werd gefinancierd door ZonMw en de Hartstichting, in samenwerking met fabrikanten. In totaal ging dat om enkele miljoenen euro’s, relatief goedkoop omdat normaal gesproken de ontwikkeling van een nieuw geneesmiddel tientallen miljoenen kost.

“Als na jaren onderzoek en investeringen het resultaat is dat patiënten het niet krijgen, stapt niemand meer in dit soort trajecten, ook de Hartstichting niet. Zonder ingrijpen van de overheid blijven dit soort essentiële doorbraken voor patiënten liggen,” zegt Abma-Schouten. “En dat kunnen we ons met bijna 1,8 miljoen hart- en vaatpatiënten simpelweg niet permitteren.”

De onderzoekers werden naast de Hartstichting en ZonMw, onder andere gefinancierd door Tiofarma, een in Nederland gevestigd bedrijf dat zich onder andere richt op goedkope, generieke geneesmiddelen. Tiofarma zette zich er vervolgens voor in om het middel te registreren. Volgens directeur Hans Waals gaat het niet om hoge winsten, maar om het terugverdienen van de investering. “Wij vragen geen uitzonderlijk hoge prijzen zoals bij sommige nieuwe, gepatenteerde medicijnen,” zegt Waals. “Met  9 euro tot 15 per patiënt per maand kunnen wij het middel beschikbaar maken en onze investering terugverdienen. Daarvoor moeten we samen met onze partners ook investeren in voorlichting aan artsen en apothekers en opschalen naar het buitenland. Maar het ministerie biedt nu 6,30 euro. Dan is het simpelweg niet haalbaar.”

Zogenaamde generieke medicijnen als colchicine mogen door alle fabrikanten wereldwijd worden geproduceerd en verkocht. Volgens Waals is een tijdelijke beschermde periode essentieel om het medicijn daadwerkelijk bij hartpatiënten te krijgen. “Anders betalen wij mee voor het onderzoek en gaat een andere fabrikant ermee aan de haal voor een lagere prijs. Op deze manier wil geen enkel bedrijf nog investeren. Dan stopt het hier.”

Het probleem staat niet op zichzelf. Bij verschillende bestaande, goedkope medicijnen blijkt dat ze werken voor andere ziekten. Dit kan de zorg snel en goedkoop verbeteren. Maar zolang de regels niet veranderen, loont het voor bedrijven en onderzoeksfinanciers niet om hierin te investeren en bereiken dit soort doorbraken patiënten niet. Colchicine is slechts één voorbeeld. Als deze regels veranderen kunnen in een aantal jaar meerdere oudere medicijnen straks klaarstaan om ingezet te worden voor andere aandoeningen.

De Hartstichting roept de Tweede Kamer en het kabinet op om nu snel met een oplossing te komen door de wet aan te passen. Abma-Schouten: “De politiek staat op haar achterste benen als het gaat om hoge prijzen voor geneesmiddelen en de stijgende zorgkosten. Nu is er een betaalbaar middel ontwikkeld met privaat geld én Nederlands gemeenschapsgeld. Dan kan het niet zo zijn dat de overheid niet thuis geeft. Dit middel moet een goede plek krijgen in de behandeling van honderdduizenden mensen met een hart- of vaataandoening.”