Corporaties blijven ver achter in de nieuwbouw van betaalbare huizen

Huren

Corporaties hebben hun socialewoningvoorraad in 2022 met minder dan vijfduizend woningen uitgebreid. In grote delen van Nederland is het aantal sociale huurwoningen de laatste jaren zelfs gedaald, vooral door sloop en verkoop. Vorig jaar daalde ook het aantal afgegeven vergunningen voor woningbouw.

Dat meldden de Autoriteit Woningcorporaties (AW), de waakhond voor de sociale huursector, en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De nieuwe cijfers zijn slecht nieuws voor de bestrijding van het tekort aan (betaalbare) woningen. Het bouwdoel van de regering is eind vorig jaar, als gevolg van de extra bevolkingsgroei, juist naar boven bijgesteld, naar 981 duizend woningen.

Corporaties moeten de komende zes jaar met 300 duizend huizen een belangrijk deel van die nieuwbouwwoningen leveren. Dat is onhaalbaar, aldus de AW. De voorspelling van de corporaties zelf dat zij dit jaar meer dan 30 duizend woningen zullen bouwen, is ‘niet reëel’.

De woningstichtingen lieten in 2022 zelf bijna 15.500 extra huizen bouwen. Ook werden er bijna 12 duizend woningen aangekocht van onder andere projectontwikkelaars. Sloop en verkoop (voor vervanging respectievelijk financiering van nieuwbouw) slaan echter grote gaten in die positieve cijfers. Het totale Nederlandse corporatiebezit van bijna 2,4 miljoen woningen groeide daardoor uiteindelijk met niet meer dan 4.840 woningen.

In grote delen van Nederland – met name in Friesland, Groningen en Zeeland – nam het totale aantal sociale huurwoningen zelfs af, gemeten over de jaren 2020 tot en met 2022. In een groot deel van de Randstad, Noord-Brabant, Gelderland en Overijssel en de hele provincie Limburg was sprake van een gelijkblijvend aantal of minimale groei, met ten hoogste 0,8 procent. Alleen de Waddeneilanden zagen het aantal huurwoningen met iets meer dan 1 procent toenemen.

Trage nieuwbouw

Een gebrek aan bouwlocaties is een van de belangrijke oorzaken van de trage nieuwbouw, zegt Martin van Rijn, voorzitter van de vereniging van woningcorporaties Aedes. Ook lange procedures rond vergunningen en bezwaren spelen de woningbouwverenigingen parten.

Van Rijn pleit voor meer geld van de rijksoverheid voor de aankoop van bouwlocaties. Ook wil hij lagere ‘sociale’ prijzen voor de verwerving van gemeentegrond. Hij pleit verder voor het vrijstellen van corporaties van de vennootschapsbelasting. Meer financiële armslag helpt ook tegen de opgelopen bouwkosten en de gestegen rente op bouwleningen.

Lokale corporatiebestuurders herkennen de problemen. In het oosten van Groningen wijst Anita Tijsma, bestuurder van corporatie Acantus, op tijdrovende procedures. ‘We staan klaar om te bouwen, maar moeten vaak lang wachten op bijvoorbeeld een wijziging van een bestemmingsplan. We halen onze bouwopgave wel, maar later dan gepland.’

Esseline Schieven, bestuurder van corporatie Nijestee in de stad Groningen, kon in 2022 nog wel 348 woningen toevoegen. De benodigde bouwgrond was dan ook in handen van de gemeente. ‘In andere gemeenten in de regio is dat vaak niet het geval.’

Over de nieuwbouwproductie van de corporaties bestonden hoge verwachtingen. De stichtingen werden immers vrijgesteld van de verhuurdersheffing. Die fiscale ‘boete’ (van bijna 2 miljard euro per jaar) was vaak het excuus voor een gebrek aan nieuwbouw. Voor de meevaller kwam de verduurzaming van hun 2,4 miljoen woningen in de plaats, een operatie die miljarden euro’s kost.

De bestrijding van het woningtekort kent meer tegenwind. Het afgelopen jaar nam het aantal bouwvergunningen een duikvlucht, meldt het CBS. In 2023 werd voor slechts een kleine 55 duizend nieuw te bouwen woningen een vergunning afgegeven. Daarbij gaat het om zowel koop- als huurwoningen, van zowel sociale als particuliere bouwers. In eerdere jaren werden gemiddeld zo’n 68 duizend vergunningen verstrekt.

Vooral voor koopwoningen nam het aantal vergunningen vorig jaar af. De vraag naar nieuwbouwwoningen is gedaald door onder meer de stijging van de hypotheekrente. Particuliere woningbouwers zetten daarom veel plannen in de ijskast. De terugval betekent dat er in de komende twee jaar waarschijnlijk veel minder nieuwe woningen worden opgeleverd dan de ruim 73 duizend koop- en huurwoningen van het afgelopen jaar.

Bron

Deel dit bericht