Bijwerkingen coronapil hydroxychloroquine kostten honderden Nederlanders het leven

zorg

In de beginfase van de coronapandemie moeten ook enkele honderden Nederlanders zijn overleden aan de bijwerkingen van hydroxychloroquine, het malariamiddel dat beloftevol leek tegen covid. Dat blijkt uit nieuwe doorrekeningen van de schade die het middel in diverse landen heeft aangericht.

Om hoeveel mensen het precies gaat, is niet te zeggen. ‘Het is, als je het dramatisch wilt stellen, een vliegtuig vol mensen’, stelt arts-microbioloog Marc Bonten (Universiteit Utrecht). ‘Toch vind ik dat je dit niemand kunt verwijten. Dit was de eerste golf, de ic’s lagen vol, mensen gingen dood, we stonden met lege handen. En van dit middel wees laboratoriumonderzoek uit dat het misschien werkte.’

Wereldwijd zijn zeker 17 duizend mensen in de eerste fase van de pandemie overleden aan de bijwerkingen van hydroxychloroquine, blijkt uit een nieuwe analyse, door Franse wetenschappers. Dat is ‘waarschijnlijk een onderschatting’, benadrukt het team, in vakblad Biomedicine & Pharmacotherapy, ‘vanwege het gebrek aan gegevens uit de meeste landen.’ De Fransen baseren zich slechts op officieel gepubliceerde cijfers – uit België, Turkije, Frankrijk, Italië en de VS – uit de eerste maanden van de pandemie.

Toen corona Europa in februari 2020 bereikte, was hydroxychloroquine een van de middelen die uit nood werden ingezet bij ernstig zieke patiënten. Ook toen waren er al twijfels, omdat coronapatiënten vaak oud zijn en het middel hartritmestoornissen en zelfs hartstilstanden als bijwerking heeft. Oppassen dus, waarschuwde onder meer hoogleraar cardiologie Jan Piek (Amsterdam UMC) al in mei 2020 in deze krant.

Brits onderzoek

De grote omslag kwam op 5 juni, toen een grote Britse vergelijking tussen wel en niet behandelde patiënten liet zien dat de patiënten die hydroxychloroquine kregen, 11 procent méér risico op sterfte hadden. ‘Toen zijn alle studies gestopt’, herinnert Bonten zich. ‘In één klap was duidelijk: het is gewoon niet goed om dit aan patiënten te geven.’Niettemin werd het middel toen al omarmd door onder meer Donald Trump, die het een ‘gamechanger’ noemde, de Braziliaanse president Jaïr Bolsonaro, en in Nederland door Thierry Baudet, die het een ‘goedwerkend middel’ vond. Slechte zaak, fulmineert het Franse team daarover, in nette academische taal: ‘Het is van cruciaal belang dat vertegenwoordigers van publieke autoriteiten niet op basis van hun persoonlijke overtuiging promotie maken voor gebruik van medicijnen die nog niet formeel zijn geëvalueerd.’

Deelanalyse België

Of het middel ook schadelijk is geweest voor mensen die niet in het ziekenhuis lagen, is niet te zeggen, constateert Bonten. Niet in de laatste plaats omdat het daarbij vaak ging om jongere, gezonde mensen, die het middel soms preventief namen. ‘Een heel andere groep dan ziekenhuispatiënten voor wie dit de laatste redding leek.’

Dat het middel enkele honderden Nederlanders het leven zal hebben gekost, baseert Bonten op een ruwe inschatting van het aantal ziekenhuispatiënten. Ruim tienduizend van hen moet met het middel zijn behandeld, van wie er uiteindelijk zo’n tweeduizend overleden. ‘Als we hydroxychloroquine níét hadden ingezet, waren dat er waarschijnlijk een stuk of 200 minder geweest’, beredeneert hij op basis van de 11 procent hogere overlijdenskans.

Saillant detail: in België lieten enkele deelanalyses juist zien dat hydroxychloroquine in een lagere dosering wél mensenlevens heeft gered. Dat kan komen doordat de dosering zorgde voor minder bijwerkingen, al denken critici dat er gewoon sprake is van subtiele onderzoeksfouten.

Wat Bonten betreft onderstreept de studie het belang van snel onderzoek in een noodsituatie. ‘Als we niet al in juni deze Britse cijfers hadden gehad, had de schade veel groter kunnen zijn’, zegt hij.

Bron

Deel dit bericht