Medisch specialisten vinden het lastig met hun patiënten het gesprek over betere leefstijl aan te gaan. Terwijl de noodzaak er wel is omdat zorgkosten blijven stijgen als gevolg van ongezonde leefgewoontes.
Orthopedisch chirurg Hilbrand van de Belt in het Saxenburgh Medisch Centrum (SMC) krijgt regelmatig mensen als gevolg van (zwaar) overgewicht op de operatietafel voor een nieuwe heup of knie.
Zwaarlijvigheid kost de zorg én de maatschappij enorm veel, zegt hij. „Til maar eens een patiënt met een BMI van 35 uit zijn bed naar de operatietafel. Er moeten twee of drie verpleegkundigen extra bij. Operaties lopen uit, want het duurt langer om bij het gewricht te komen als er veel vetmassa voor zit.”
‘Op de gang alweer vergeten’
De chirurg startte het project Gezond Gewicht 8000, samen met fysiotherapeut Frederik Jaspers Faijer. Ze hopen patiënten ervan bewust te maken dat afvallen soms beter is dan opereren.
Soms is het zelfs noodzakelijk, want te zware patiënten hebben meer kans op complicaties na een operatie.
In de praktijk blijkt het echter lastig in de spreekkamer het gesprek over betere leefstijl te voeren. „Patiënten denken dat ik ze ga helpen aan een nieuwe knie of heup. Ze zijn op de gang al weer vergeten wat ik heb gezegd over bewegen en gezond eten.”
Roken ook een taboe in spreekkamer
Cardioloog Maurits van der Veen van het Isala ziekenhuis in Zwolle herkent dat, maar dan als het gaat over stoppen met roken. Het is een van de grootste risicofactoren voor hart- en vaatziekten, maar erover praten met de patiënt? Veel collega’s wagen zich er niet aan of stippen het hooguit even aan.
Veel te vrijblijvend, vindt de cardioloog. „Soms zien zorgverleners het nut er ook niet van in, zo van: die persoon gaat toch niet stoppen. Terwijl mijn ervaring is dat mensen er in de spreekkamer juist gevoelig voor zijn. Als je maar wegblijft bij het opgeheven vingertje en het zakelijk houdt.”
Drie simpele vragen
Binnen Isala introduceerde hij daarom het Very Brief Advice, toe te passen bij allerlei leefstijlonderwerpen. „Drie simpele vragen: Rookt u? Weet u dat u hulp kunt krijgen bij het stoppen? En mag ik u aanmelden bij iemand die u kan helpen? Kost nog geen minuut tijd en er zit actie in.”
Vorig jaar lanceerden meerdere chirurgenverenigingen al de campagne CobraCode. Dit zijn drie emoji’s op een rij, hieronder te zien: ‘cobra’, ‘knal’ en ‘bicep’. Bij de bicep ontbreekt een hand. De CobraCode werd bedacht omdat jongeren steeds minder lezen, veel communiceren via emoji’s en een korte aandachtsspanne hebben.
Stemt de patiënt in, dan wordt hij of zij aangemeld bij het Gezond Leven Punt, dat Isala vorig jaar begon. Het punt is een schakel tussen de specialist en bijvoorbeeld passende activiteiten in de eigen gemeente. Dat kan van alles zijn, van wandelclub tot fysiotherapie en een cursus stoppen met roken.
Sinds de start in mei 2025 zijn ruim 800 Isala-patiënten naar het Gezond Leven Punt verwezen.
Meer begeleiding om de hoek
Steeds meer ziekenhuizen zien de noodzaak van zo’n loket. Naast Isala hebben Gelre Ziekenhuizen en St Jansdal al zo’n centraal verwijspunt. Het Deventer Ziekenhuis is erover in gesprek en Saxenburgh Medisch Centrum in Hardenberg heeft er ook plannen voor.
Orthopedisch chirurg Van de Belt van Saxenburgh is er blij mee. Via ‘zijn’ project Gezond Gewicht 8000 werden in drie jaar tijd 500 mensen doorverwezen naar Vitaliteitsteams. Dat zijn hulpverleners dicht bij huis, die kunnen helpen bij een gezondere leefstijl. De teams zijn onderdeel van Vitaal Vechtdal, waarin zorg, onderwijs, gemeenten en werkgevers in het Vechtdal samenwerken.
„Af en toe lopen we mee om patiënten aan te moedigen”, zegt Van de Belt.
Mariska de Groot, bestuurder van Saxenburgh en voorzitter van Vitaal Vechtdal, juicht de werkwijze van Vitaliteitsteams toe. Zij denkt dat met een aanpak ‘om de hoek’ veel winst voor patiënten te behalen is. Door de inzet van bijvoorbeeld leefstijlcoaches en welzijnswerkers. „Het is laagdrempelig, waardoor de kans op succes groter wordt.”
Belangrijk is dat de oplossing van overgewicht en andere leefstijlgerelateerde aandoeningen niet alleen bij de zorg ligt, zegt De Groot. „We weten dat factoren als schulden of problemen met de mentale gezondheid ook een rol kunnen spelen. En dat los je met een nieuwe knie niet op.”
Bron
-
Dit bericht verscheen ook op: www.destentor.nl